AI & nghề kỹ sư

AI sẽ thay đổi nghề kỹ sư thiết kế như thế nào?

Không phải mọi phần việc kỹ thuật đều chịu áp lực như nhau. Những việc đơn giản, lặp lại và dễ chuẩn hóa có nguy cơ được AI hoặc tự động hóa thay thế rất cao; trong khi thiết kế chuyên sâu sẽ tiếp tục phát triển ở trình độ cao hơn với sự hỗ trợ của công nghệ.

Với AXANH, câu hỏi quan trọng không phải là làm sao giữ nguyên công việc của hôm nay. Câu hỏi là người kỹ sư cần phát triển đến đâu để tạo ra nhiều giá trị hơn trong công việc của ngày mai.

Xem điều đang thay đổi Khám phá hướng R&D

Ba vùng công việc

Dễ bị tự động hóa
Vẽ lại, chuyển đổi bản vẽ, nhập liệu, định dạng và các thao tác lặp lại theo quy tắc.
AI hỗ trợ ngày càng mạnh
Tìm kiếm tri thức, chuẩn bị thông tin, kiểm tra sơ bộ, so sánh phương án và những bước có thể chuẩn hóa.
Con người tạo giá trị sâu hơn
Hiểu yêu cầu, nắm quy trình, tối ưu thiết kế, cân nhắc đánh đổi và chịu trách nhiệm cho quyết định kỹ thuật.

Nhìn đúng thay đổi

Giá trị công việc đang dịch chuyển

AI không cần thay thế toàn bộ một nghề để làm thị trường lao động thay đổi. Chỉ cần công nghệ làm được một phần công việc nhanh hơn, rẻ hơn hoặc ổn định hơn, cách doanh nghiệp phân bổ nguồn lực và cách khách hàng nhìn nhận giá trị của từng vị trí đã bắt đầu thay đổi.

Điều này đặc biệt quan trọng với sinh viên và kỹ sư trẻ. Nếu giá trị của mình chủ yếu nằm ở khả năng thao tác phần mềm hoặc hoàn thành một chuỗi bước có sẵn, lợi thế đó sẽ ngày càng khó giữ. Nếu giá trị nằm ở khả năng hiểu bài toán, kiểm tra, tối ưu và đưa ra phán đoán phù hợp, AI lại có thể trở thành một công cụ giúp năng lực ấy đi xa hơn.

AI làm khoảng cách giữa “biết dùng công cụ” và “thực sự có năng lực nghề nghiệp” trở nên rõ hơn.
Three men in matching shirts review technical drawings at a table.

Áp lực tự động hóa

Phần việc giá trị thấp sẽ chịu áp lực lớn nhất

Theo góc nhìn của AXANH, những công việc đơn giản, lặp lại, dễ mô tả thành quy tắc và được mua chủ yếu vì giá thấp có khả năng bị AI hoặc tự động hóa thay thế một phần lớn — hoặc làm nhu cầu nhân lực giảm mạnh — là rất cao.

01

Vẽ lại và CAD conventions

Vẽ lại và triển khai đơn giản

Vẽ lại từ PDF, bản phác thảo hoặc bản đánh dấu; chuyển đổi bản vẽ CAD; chuẩn hóa lớp bản vẽ, chữ, kích thước và định dạng theo mẫu là những ví dụ điển hình. Khi đầu vào và quy tắc đủ rõ, ngày càng nhiều bước của công việc drafting có thể được phần mềm, tự động hóa hoặc AI hỗ trợ sâu.

02

làm việc trung gian

Trung gian thường đi kèm với nhiều rủi ro

Khác với làm việc với khách hàng cuối, những công việc thông qua trung gian thường dễ thay thế và cạnh tranh rất khốc liệt. Ngoài ra, làm việc thông qua các công ty trung gian thường cũng rất áp lực, thiếu tôn trọng chất xám và giá trị của kỹ sư

03

Cạnh tranh chủ yếu bằng giá

Gia công cạnh tranh bằng giá

Khi khách hàng mua một công việc chủ yếu vì có thể hoàn thành nhiều thao tác với chi phí thấp hơn, AI trực tiếp gây sức ép lên chính lợi thế đó. Công việc giá trị càng thấp, khả năng phần việc bị tự động hóa hoặc bị ép giá càng cao.

Thiết kế chuyên sâu

Thiết kế chuyên sâu sẽ tiến lên cùng AI

Ở chiều ngược lại, những công việc thiết kế chuyên sâu không chỉ là thao tác trên mô hình. Người kỹ sư phải hiểu quy trình thiết kế, yêu cầu của khách hàng, dữ liệu hiện trạng, tiêu chuẩn áp dụng, ràng buộc giữa các bộ môn và mục tiêu cuối cùng của dự án.

Khi đi sâu hơn, công việc còn bao gồm so sánh phương án, tối ưu cao độ và thoát nước, phối hợp hạ tầng, kiểm tra khả năng thi công, nhận ra xung đột, cân nhắc chi phí và thực hiện tối ưu giá trị (value engineering). Đây là những vùng mà AI có thể giúp kỹ sư xử lý thông tin nhanh hơn, nhưng giá trị của quyết định vẫn phụ thuộc vào việc người kỹ sư hiểu điều mình đang tối ưu.

Định hướng của AXANH là phát triển đội ngũ theo phía này của chuỗi giá trị: từ người thực hiện đầu việc thành người hiểu thiết kế, biết kiểm tra, biết tối ưu và có khả năng đóng góp vào quyết định trong phạm vi trách nhiệm của mình.

AI là đòn bẩy

Công cụ làm nhanh hơn, kỹ sư phải nghĩ sâu hơn

AI có thể hỗ trợ tìm kiếm tiêu chuẩn, tổ chức dữ liệu, chuẩn bị danh mục kiểm tra, so sánh phương án hoặc nhận diện những điểm cần xem xét. Phần việc của kỹ sư là kiểm tra giả định, hiểu hệ quả, cân nhắc đánh đổi và quyết định điều gì phù hợp với bài toán thực tế.

Khi thao tác được rút ngắn, thời gian tiết kiệm được nên chuyển sang phân tích, tối ưu và nâng chất lượng quyết định.

Lộ trình trưởng thành

Từ người triển khai đến người cùng tạo ra giá trị

Không ai bắt đầu sự nghiệp bằng việc giải quyết những bài toán khó nhất. Điều quan trọng là mỗi giai đoạn công việc phải giúp bạn xây thêm một lớp năng lực thay vì chỉ lặp lại lớp cũ.

01

Làm đúng

Nắm công cụ, tiêu chuẩn trình bày, cấu trúc hồ sơ và những yêu cầu cơ bản của công việc. Đây là nền móng cần thiết để xây độ tin cậy nghề nghiệp.

02

Hiểu vì sao

Hiểu dữ liệu đến từ đâu, mục tiêu thiết kế là gì, bước trước ảnh hưởng đến bước sau ra sao và vì sao một quy trình hoặc tiêu chuẩn cần được tuân thủ.

03

Kiểm tra và tối ưu

Nhận ra kết quả bất thường, đặt câu hỏi về giả định, so sánh phương án và tìm cách cải thiện thiết kế thay vì chỉ hoàn thành đúng các bước được giao.

04

Đóng góp vào quyết định

Khi kiến thức và bối cảnh đủ sâu, kỹ sư có thể nêu rủi ro, đề xuất hướng xử lý và đóng góp vào quyết định phù hợp với phạm vi chuyên môn và thẩm quyền của mình.

Nghiên cứu & phát triển

AXANH đầu tư AI để nâng năng lực người kỹ sư

Chủ trương của AXANH là tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, tìm hiểu các ứng dụng AI phù hợp và đưa công nghệ vào công việc theo hướng có kiểm soát. Mục tiêu không phải là thay người kỹ sư bằng công cụ, mà là giảm những phần việc lặp lại để con người dành nhiều thời gian hơn cho tư duy và thiết kế.

AXANH muốn AI hỗ trợ kỹ sư tiếp cận tri thức nhanh hơn, chuẩn bị thông tin tốt hơn, kiểm tra có hệ thống hơn và xử lý những bước có thể chuẩn hóa hiệu quả hơn. Khi các phần việc này được rút ngắn, kỹ sư có thêm dư địa để đi sâu vào phân tích, tối ưu thiết kế, phối hợp và giải quyết những bài toán khó hơn.

Hướng đi dài hạn là để công nghệ mạnh hơn dẫn đến người kỹ sư mạnh hơn — và từ đó, kỹ sư Việt có thể tạo ra nhiều giá trị hơn trong chuỗi thiết kế toàn cầu.

Khám phá ECoE

Điều R&D cần tạo ra

Bớt việc lặp lại
Để thời gian của kỹ sư không bị tiêu hao vào những thao tác công nghệ có thể hỗ trợ tốt hơn.
Tiếp cận tri thức tốt hơn
Giúp người kỹ sư tìm, tổ chức và sử dụng thông tin đúng lúc trong quá trình làm việc.
Kiểm tra tốt hơn
Đưa AI vào quy trình với điểm kiểm tra của con người và ranh giới dữ liệu rõ ràng.
Năng lực cao hơn
Chuyển phần thời gian tiết kiệm được sang phân tích, tối ưu, phối hợp và phán đoán kỹ thuật.

Một hành trình đã được công bố

Từ Civil 3D đến giai đoạn AI

Autodesk đã lựa chọn đăng tải câu chuyện về hành trình ứng dụng Civil 3D của AXA Engineers — nền tảng kỹ thuật đã phát triển thành AXANH ngày nay — để đưa năng lực kỹ sư Việt Nam ra thị trường toàn cầu. Hành trình chuyển đổi cũng được chia sẻ tại Autodesk Converge 2023.

Đọc câu chuyện trên Autodesk →

Bài học từ công nghệ

Phần mềm mới chỉ là điểm bắt đầu

Qua quá trình làm việc, học hỏi và trao đổi với các chuyên gia phần mềm Autodesk và AI, AXANH càng thấy rõ một điều: công nghệ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng giá trị bền vững chỉ xuất hiện khi con người biết biến công cụ thành năng lực.

Hành trình Civil 3D trước đây không chỉ là việc mua một phần mềm mới. Đội ngũ phải học cách sử dụng, kiểm tra, phối hợp và từng bước đưa công nghệ vào cách làm việc chung. Với AI, yêu cầu ấy còn cao hơn vì tốc độ thay đổi nhanh hơn và khả năng tạo ra đầu ra có vẻ thuyết phục lớn hơn.

Đi trước không phải là thử nhiều công cụ nhất. Đi trước là biết công cụ nào đáng dùng và người kỹ sư cần phát triển thế nào để sử dụng nó tốt hơn.

Công nghệ có trách nhiệm

Đi nhanh hơn nhưng trách nhiệm phải rõ hơn

AXANH muốn tận dụng công nghệ để nâng năng suất và năng lực kỹ sư, nhưng tốc độ không nên đánh đổi bằng quyền sử dụng không rõ ràng, dữ liệu thiếu kiểm soát hoặc việc giao trách nhiệm kỹ thuật cho một công cụ.

01

Phần mềm

Dùng trên nền tảng hợp pháp

AXANH cam kết chỉ sử dụng phần mềm chính hãng, được cấp phép hợp pháp và được phân quyền phù hợp cho hoạt động triển khai dự án thương mại. Việc quản lý được hỗ trợ bởi quy trình mua sắm, hồ sơ giấy phép, quản lý người dùng, gia hạn và đối soát định kỳ.

02

Dữ liệu

Không đưa mọi thứ vào AI

Thông tin dự án, tài liệu khách hàng và dữ liệu có giới hạn sử dụng cần được xem xét trước khi đưa vào môi trường AI. Công cụ thuận tiện không phải là lý do để bỏ qua yêu cầu về bảo mật, quyền sử dụng hoặc phạm vi công việc.

03

Con người

Đầu ra vẫn cần người kiểm tra

AI có thể hỗ trợ một phần quá trình. Khi kết quả ảnh hưởng đến công việc kỹ thuật, người có năng lực phù hợp vẫn phải kiểm tra và chịu trách nhiệm trong phạm vi vai trò của mình.

“AI tạo ra kết quả” không phải là cách chuyển trách nhiệm khỏi con người.

Dành cho kỹ sư trẻ

Hãy đầu tư vào năng lực khó bị thay thế

Không ai có thể dự báo chính xác AI sẽ tiến nhanh đến đâu. Nhưng sinh viên và kỹ sư trẻ có thể chủ động xây sự nghiệp quanh những năng lực ngày càng có giá trị khi công nghệ làm được nhiều việc hơn.

01

Học nền tảng thật chắc

Đừng chỉ học lệnh. Hãy hiểu dữ liệu đến từ đâu, mô hình đại diện cho điều gì, tiêu chuẩn tồn tại vì sao và một quyết định kỹ thuật có thể ảnh hưởng đến những phần việc nào tiếp theo.

02

Hiểu quy trình thiết kế

Học cách một yêu cầu đi từ đầu vào đến phương án, kiểm tra, điều chỉnh và bàn giao. Khi hiểu cả quy trình công việc, bạn sẽ nhìn thấy nhiều hơn một tác vụ đang nằm trước mặt.

03

Rèn khả năng kiểm tra

Hãy tập nhận ra điều bất thường, kiểm tra giả định và hỏi “kết quả này có hợp lý không?” trước khi hỏi “phần mềm đã chạy xong chưa?”.

04

Học cách tối ưu

Đừng chỉ tìm một phương án chạy được. Hãy học cách so sánh, cân nhắc đánh đổi, hiểu tác động đến chi phí, khả năng thi công và mục tiêu rộng hơn của dự án.

05

Dùng AI có trách nhiệm

Đừng né tránh AI và cũng đừng giao hết suy nghĩ cho AI. Hãy học cách đặt bài toán, chọn dữ liệu phù hợp, kiểm tra đầu ra và hiểu giới hạn của từng công cụ.

Bước tiếp theo

Hãy chọn nơi giúp bạn tiến xa hơn thông qua công nghệ

Nếu đang bắt đầu sự nghiệp kỹ thuật, đừng chỉ tìm nơi có nhiều đầu việc để làm. Hãy tìm môi trường giúp bạn học nghề cho chắc, hiểu thiết kế sâu hơn, nhận thêm trách nhiệm và biết dùng công nghệ để tạo ra nhiều giá trị hơn.

AXANH đang tiếp tục xây môi trường đó thông qua phát triển năng lực, tri thức kỹ thuật và nghiên cứu ứng dụng. Mục tiêu không phải hứa một con đường dễ, mà tạo điều kiện để những người nghiêm túc với nghề có thể tiếp tục tiến lên cùng công nghệ.